Trang chủ»Tin tức » Thủ thuật công nghệ

Cách kiểm tra bad sector trên HDD và hướng dẫn xử lý hiệu quả

Ổ cứng HDD sau một thời gian sử dụng có thể xuất hiện lỗi bad sector khiến quá trình đọc và ghi dữ liệu gặp khó khăn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến máy tính chạy chậm, thường xuyên bị treo, sao chép dữ liệu mất nhiều thời gian hoặc thậm chí không thể truy cập một số tệp tin.

Vậy bad sector là gì? Làm thế nào để kiểm tra ổ cứng HDD có bị bad sector hay không? Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu các phương pháp kiểm tra bằng Windows, phần mềm chuyên dụng và cách xử lý khi phát hiện ổ cứng có dấu hiệu hư hỏng.

1. Bad sector là gì?

Bad sector là những vùng lưu trữ trên bề mặt đĩa hoặc vùng địa chỉ logic của ổ cứng không thể đọc hoặc ghi dữ liệu một cách đáng tin cậy.

Trên HDD, dữ liệu được lưu trữ trên các phiến đĩa từ tính (platter). Khi một khu vực không còn đảm bảo khả năng lưu trữ và truy xuất, ổ cứng có thể đánh dấu khu vực đó để không tiếp tục sử dụng hoặc chuyển sang vùng dự phòng nếu firmware hỗ trợ.

Bad sector thường được chia thành hai nhóm chính.

Bad sector vật lý (Physical Bad Sector)

Đây là tình trạng khu vực lưu trữ bị hư hỏng về mặt vật lý hoặc không còn đảm bảo khả năng đọc ghi.

Một số nguyên nhân có thể bao gồm:

  • Ổ cứng bị va đập mạnh trong quá trình hoạt động.

  • Đầu đọc ghi hoặc bề mặt đĩa từ bị xuống cấp.

  • Ổ cứng hoạt động trong môi trường nhiệt độ không phù hợp.

  • Linh kiện bên trong HDD bị lão hóa sau thời gian dài sử dụng.

  • Ổ cứng gặp sự cố cơ học hoặc lỗi phần cứng.

Bad sector vật lý thường khó khắc phục triệt để. Một số sector có thể được ổ cứng chuyển sang vùng dự phòng, nhưng điều này không đồng nghĩa thiết bị đã được phục hồi hoàn toàn.

Bad sector logic (Logical Bad Sector)

Bad sector logic là tình trạng hệ thống không thể truy xuất dữ liệu tại một khu vực do lỗi dữ liệu hoặc cấu trúc hệ thống tệp.

Nguyên nhân có thể đến từ:

  • Máy tính bị tắt đột ngột.

  • Hệ thống gặp lỗi trong quá trình ghi dữ liệu.

  • Lỗi hệ thống tệp.

  • Phần mềm hoặc hệ điều hành gặp sự cố.

Khác với lỗi vật lý, một số lỗi logic có thể được xử lý bằng công cụ kiểm tra và sửa chữa hệ thống tệp như CHKDSK của Windows.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi lỗi đọc ghi đều là bad sector. Cáp kết nối, nguồn điện, bộ điều khiển hoặc lỗi hệ thống tệp cũng có thể gây ra hiện tượng tương tự.

2. Những dấu hiệu cho thấy HDD có thể bị bad sector

Không phải lúc nào ổ cứng bị bad sector cũng xuất hiện cảnh báo rõ ràng. Tuy nhiên, bạn có thể nhận biết một số dấu hiệu bất thường sau:

Máy tính chạy chậm bất thường: Windows mất nhiều thời gian để mở tệp, khởi động ứng dụng hoặc truy xuất dữ liệu trên HDD.

Sao chép dữ liệu bị gián đoạn: Quá trình sao chép thường xuyên bị đứng, tốc độ giảm mạnh hoặc xuất hiện thông báo lỗi đọc dữ liệu.

Tệp tin không thể mở: Một số tài liệu, hình ảnh hoặc video bị lỗi dù trước đó vẫn sử dụng bình thường.

Windows thường xuyên bị treo: Máy tính có thể đứng trong thời gian dài khi truy cập vào ổ cứng gặp vấn đề.

Xuất hiện tiếng kêu bất thường: HDD phát ra tiếng lạch cạch, tiếng va đập hoặc tiếng quay không ổn định. Đây có thể là dấu hiệu của lỗi cơ học và cần được chú ý.

Cảnh báo từ phần mềm kiểm tra ổ cứng: Các công cụ đọc dữ liệu SMART có thể phát hiện những thông số bất thường như Reallocated Sector Count, Current Pending Sector hoặc Uncorrectable Sector Count.

Nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu trên, bạn nên ưu tiên sao lưu dữ liệu quan trọng trước khi tiến hành các bước kiểm tra chuyên sâu.

3. Cách kiểm tra bad sector trên HDD bằng Windows

Windows cung cấp công cụ CHKDSK giúp kiểm tra hệ thống tệp và phát hiện một số lỗi liên quan đến ổ đĩa.

Đây là phương pháp thuận tiện vì không cần cài đặt phần mềm bên ngoài.

Cách 1: Sử dụng công cụ Error Checking

Thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Mở File Explorer bằng tổ hợp phím Windows + E.

Bước 2: Chọn This PC.

Bước 3: Nhấn chuột phải vào ổ HDD cần kiểm tra, chọn Properties.

Bước 4: Chọn tab Tools.

Bước 5: Tại mục Error checking, nhấn Check.

Bước 6: Làm theo hướng dẫn trên màn hình để Windows kiểm tra ổ đĩa.

Hình 1: Sử dụng Error Checking để kiểm tra lỗi ổ cứng trong Windows.

Phương pháp này phù hợp để kiểm tra lỗi hệ thống tệp và một số vấn đề liên quan đến ổ đĩa. Nếu muốn kiểm tra sâu hơn các sector, bạn có thể sử dụng CHKDSK với tham số /r.

Cách 2: Kiểm tra bad sector bằng lệnh CHKDSK

CHKDSK là công cụ dòng lệnh được tích hợp trong Windows 10 và Windows 11.

Để thực hiện:

Bước 1: Nhấn Start, tìm kiếm Command Prompt.

Bước 2: Chọn Run as administrator.

Bước 3: Nhập lệnh:

chkdsk D: /r

Trong đó:

  • D: là ký tự ổ đĩa cần kiểm tra.

  • /r yêu cầu Windows tìm các khu vực không đọc được và cố gắng khôi phục thông tin còn đọc được; tham số này cũng bao gồm chức năng của /f.

Nếu muốn kiểm tra ổ E, thay D: bằng E:.

Bước 4: Nhấn Enter và chờ quá trình kiểm tra hoàn tất.

Hình 2: Kiểm tra bad sector HDD bằng lệnh CHKDSK /r.

Quá trình có thể kéo dài từ vài chục phút đến nhiều giờ tùy thuộc vào dung lượng HDD, tốc độ đọc và tình trạng ổ đĩa.

Với ổ cứng dung lượng lớn, việc kiểm tra toàn bộ vùng lưu trữ có thể mất nhiều thời gian.

Lưu ý quan trọng: Nếu HDD có dấu hiệu sắp hỏng, dữ liệu quan trọng chưa được sao lưu hoặc ổ phát ra tiếng kêu bất thường, không nên vội chạy quét toàn bộ bằng /r. Quá trình đọc kéo dài có thể gây thêm áp lực cho ổ đĩa đang gặp sự cố. Hãy ưu tiên sao lưu hoặc tạo bản sao dữ liệu trước.

Microsoft xác nhận tham số /r có chức năng tìm bad sector và cố gắng phục hồi thông tin có thể đọc được.

 

4. Kiểm tra bad sector bằng phần mềm chuyên dụng

Nếu muốn đánh giá tình trạng HDD chi tiết hơn, bạn có thể sử dụng phần mềm kiểm tra ổ cứng Sử dụng Seagate SeaTools

Công cụ chẩn đoán ổ cứng của Seagate
 

SeaTools là phần mềm chẩn đoán được Seagate phát triển, hỗ trợ kiểm tra các ổ cứng tương thích.

Một số bài kiểm tra phổ biến gồm:

  • Short Drive Self Test: Kiểm tra nhanh bằng chức năng tự chẩn đoán của ổ đĩa.

  • Short Generic: Thực hiện bài kiểm tra đọc dữ liệu ở một số khu vực.

  • Long Generic: Kiểm tra đọc trên toàn bộ các sector, phù hợp khi cần đánh giá kỹ hơn.

Để kiểm tra HDD, bạn có thể thực hiện:

  1. Tải và cài đặt SeaTools.

  2. Kết nối HDD với máy tính.

  3. Mở phần mềm và chọn đúng ổ cứng.

  4. Chạy Short Generic hoặc Short Drive Self Test trước.

  5. Nếu cần kiểm tra chuyên sâu, chọn Long Generic.

  6. Chờ phần mềm hoàn tất và xem kết quả PASS hoặc FAIL.

Hình 3: Giao diện SeaTools kiểm tra và chẩn đoán ổ cứng HDD.

Theo hướng dẫn của Seagate, Long Generic thực hiện đọc các sector trên ổ đĩa nên có thể mất vài giờ tùy dung lượng và tốc độ thiết bị. Các bài kiểm tra đọc cơ bản không làm thay đổi dữ liệu.

Lưu ý: SeaTools có các chức năng Fix All để xử lý sector có vấn đề. Trước khi sử dụng các chức năng sửa chữa này, cần sao lưu dữ liệu vì thông tin nằm trong sector không đọc được có thể đã mất và việc tái phân bổ sector không đảm bảo khôi phục dữ liệu.

Kiểm tra bằng CrystalDiskInfo

 

Phần mềm theo dõi sức khỏe HDD và SSD

Trang tải CrystalDiskInfo chính thức

CrystalDiskInfo không phải công cụ quét toàn bộ bề mặt ổ cứng để tìm từng bad sector. Tuy nhiên, phần mềm có thể đọc dữ liệu SMART để phát hiện những dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

Một số thông số cần quan tâm:

Thông số SMART

Ý nghĩa

Reallocated Sector Count

Số sector đã được ổ cứng thay thế bằng sector dự phòng

Current Pending Sector Count

Số sector đang chờ đánh giá hoặc tái phân bổ

Uncorrectable Sector Count

Số sector có lỗi không thể sửa bằng cơ chế của ổ đĩa

Power-On Hours

Tổng số giờ ổ cứng đã hoạt động

Temperature

Nhiệt độ hoạt động của HDD

 

Hình 4: CrystalDiskInfo hiển thị các thông số SMART của ổ cứng.

Cách đọc kết quả:

  • Reallocated Sector Count tăng: Ổ cứng đã phải chuyển một số sector sang vùng dự phòng.

  • Current Pending Sector Count lớn hơn 0: Có những sector đang gặp vấn đề khi đọc và cần theo dõi.

  • Uncorrectable Sector Count lớn hơn 0: Có sector không thể đọc hoặc sửa chữa bằng cơ chế thông thường.

Không nên đánh giá chỉ dựa trên một con số SMART đơn lẻ. Một số nhà sản xuất có cách mã hóa và diễn giải thuộc tính khác nhau. Hãy xem thêm trạng thái tổng thể và kết quả chẩn đoán của nhà sản xuất.

5. Bad sector có sửa được không?

Khả năng xử lý bad sector phụ thuộc vào nguyên nhân gây lỗi.

Đối với bad sector logic

Nếu vấn đề xuất phát từ lỗi hệ thống tệp hoặc dữ liệu, Windows có thể sử dụng CHKDSK để kiểm tra và sửa chữa cấu trúc hệ thống tệp.

Trong một số trường hợp, ổ cứng có thể hoạt động bình thường trở lại sau khi xử lý lỗi.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa các sector bị hư hỏng vật lý đã được phục hồi.

Đối với bad sector vật lý

Bad sector vật lý thường không thể sửa chữa theo nghĩa khôi phục bề mặt đĩa từ ban đầu.

Ổ cứng có thể sử dụng vùng dự phòng để thay thế các sector không còn hoạt động tốt. Quá trình này được gọi là sector remapping.

Tuy nhiên, nếu số lượng sector lỗi tiếp tục tăng, ổ cứng có nguy cơ gặp sự cố nghiêm trọng hơn.

Khuyến nghị: Nếu HDD có bad sector và dữ liệu quan trọng, hãy ưu tiên sao lưu hoặc phục hồi dữ liệu trước khi thử các biện pháp sửa chữa.

Không nên sử dụng các phần mềm quảng cáo có khả năng sửa bad sector vật lý hoàn toàn hoặc phục hồi 100% ổ cứng, vì đây không phải điều có thể đảm bảo bằng phần mềm thông thường.

6. Khi nào nên thay ổ cứng HDD bị bad sector?

Không phải cứ phát hiện một sector lỗi là phải thay ổ cứng ngay lập tức. Tuy nhiên, có những trường hợp bạn nên cân nhắc thay thế thiết bị.

Tình trạng

Khuyến nghị

Có một vài lỗi logic, SMART bình thường

Kiểm tra và theo dõi

Reallocated Sector Count có giá trị nhưng ổn định

Sao lưu và theo dõi

Current Pending Sector Count lớn hơn 0

Sao lưu, kiểm tra chuyên sâu

Số sector lỗi tăng liên tục

Nên thay HDD

SeaTools báo FAIL

Cân nhắc thay thế hoặc bảo hành

HDD phát tiếng kêu bất thường, thường xuyên mất kết nối

Ngừng sử dụng và ưu tiên cứu dữ liệu

Nếu HDD phát ra tiếng lạch cạch, không nhận diện được hoặc có dấu hiệu hỏng cơ học, không nên tiếp tục chạy các bài kiểm tra kéo dài. Việc bật tắt và thử nghiệm nhiều lần có thể làm tình trạng xấu hơn.

Đối với ổ cứng còn bảo hành, bạn nên kiểm tra số serial và liên hệ trung tâm bảo hành của nhà sản xuất.

7. Cách hạn chế bad sector trên HDD

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ xuất hiện bad sector, người dùng có thể hạn chế một số nguyên nhân gây hư hỏng ổ cứng bằng những thói quen sau:

Hạn chế va đập: HDD có cấu trúc cơ học với phiến đĩa từ và đầu đọc ghi. Tránh di chuyển hoặc làm rơi ổ cứng khi thiết bị đang hoạt động.

Đảm bảo nguồn điện ổn định: Nguồn điện không ổn định hoặc mất điện đột ngột có thể gây gián đoạn hoạt động và phát sinh lỗi dữ liệu.

Theo dõi nhiệt độ: Không đặt HDD ở vị trí bí khí hoặc môi trường nhiệt độ quá cao.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Sử dụng CrystalDiskInfo hoặc công cụ của nhà sản xuất để theo dõi SMART.

Sao lưu dữ liệu thường xuyên: Không nên lưu duy nhất một bản dữ liệu quan trọng trên một ổ cứng.

Đặc biệt, với hệ thống NAS, camera giám sát và máy chủ lưu trữ, nên lựa chọn dòng HDD được thiết kế đúng mục đích như Seagate IronWolf, SkyHawk hoặc Exos.

Kết luận

Bad sector là một trong những dấu hiệu cho thấy ổ cứng HDD có thể đang gặp vấn đề về khả năng lưu trữ và truy xuất dữ liệu. Người dùng có thể kiểm tra bằng CHKDSK trên Windows, sử dụng SeaTools để chẩn đoán chuyên sâu hoặc theo dõi các thông số SMART bằng CrystalDiskInfo.

Điều quan trọng là cần phân biệt lỗi hệ thống tệp với hư hỏng vật lý. Không phải mọi bad sector đều có thể sửa chữa, và việc chạy phần mềm liên tục không thể đảm bảo ổ cứng trở lại trạng thái ban đầu.

Nếu phát hiện số lượng sector lỗi tăng dần hoặc ổ cứng có dấu hiệu hỏng cơ học, hãy ưu tiên sao lưu dữ liệu và cân nhắc thay thế thiết bị để tránh nguy cơ mất dữ liệu.

 

THAM KHẢO CÁC DÒNG HDD CHÍNH HÃNG

Ổ cứng HDD đang sử dụng có dấu hiệu bad sector hoặc không còn đảm bảo an toàn cho dữ liệu?

Hãy tham khảo các dòng ổ cứng Seagate BarraCuda, IronWolf, SkyHawk và Exos tại thietbiluutru.com.vn để lựa chọn giải pháp lưu trữ phù hợp cho máy tính cá nhân, NAS, hệ thống camera giám sát và máy chủ doanh nghiệp.

Tin mới nhất

tructuyen

Hotline: 0973650696

Bán hàng trực tuyến